Vanaf 1 juli 2026 gaan de regels rondom Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA) stevig op de schop. De Arbowet wordt aangescherpt om medewerkers beter te beschermen tegen ongewenst gedrag en werkstress. Organisaties worden wettelijk verplicht om een gedragscode, klachtenprocedure en vertrouwenspersoon in te stellen.
Omdat de deadline al voor de deur staat, is het cruciaal om nu actie te ondernemen. Wat houdt deze wetswijziging precies in en hoe maak je jouw organisatie ‘Arbo-proof’?
Voor wie gelden de nieuwe regels?
De nieuwe verplichtingen richten zich specifiek op werkgevers met 10 of meer werknemers. Heb je minder dan 10 mensen in dienst? Dan ben je wettelijk gezien uitgezonderd van deze zware, formele verplichtingen.
Let wel op: de algemene plicht om een veilige werkomgeving te garanderen blijft voor iedere werkgever gelden, ongeacht de grootte van het bedrijf. Benieuwd hoe veilig jouw werkvloer is? Neem contact op!
Wat wordt er precies verplicht per 1 juli 2026?
Met de intrede van de nieuwe regels mag een PSA-beleid geen ‘papieren tijger’ meer zijn. Je bent straks verplicht om drie belangrijke zaken duidelijk en werkend op orde te hebben:
1. Een verplichte gedragscode ongewenst gedrag (Artikel 5a Arbowet)
Onder het nieuwe artikel 5a van de Arbowet is een algemeen beleidsstuk niet meer voldoende. Er moet een specifieke, schriftelijke gedragscode komen die glashelder beschrijft wat wel en niet is toegestaan op de werkvloer.
Deze gedragscode is geen standaard invuloefening, maar vereist maatwerk vanuit de werkgever. Het document moet de volgende elementen bevatten:
- Specifieke thema’s: De code moet zich direct richten op de wettelijke kaders van psychosociale arbeidsbelasting, met duidelijke regels tegen agressie, geweld, discriminatie, pesten, seksuele intimidatie en ongezonde werkdruk.
- Concrete voorbeelden: De gedragscode moet duidelijke, herkenbare voorbeelden van ontoelaatbaar gedrag bevatten, zodat er geen grijs gebied overblijft.
- Goedkeuring en voorlichting: De gedragscode is pas geldig na officiële goedkeuring door de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT). Vervolgens ben je verplicht om actieve voorlichting te geven aan het personeel over deze regels.
Hier lees je meer over de vereisten en het opstellen van een gedragscode.
2. Een vertrouwenspersoon (Artikel 13a)
Naast de gedragscode wordt ook de inzet van een vertrouwenspersoon verankerd in de Arbowet. Iedere medewerker moet op een laagdrempelige, veilige en anonieme manier zijn of haar verhaal kunnen doen.
Omdat de drempel om naar een leidinggevende of HR-manager te stappen vaak te hoog is (of kan leiden tot belangenverstrengeling), is het belangrijk dat deze vertrouwenspersoon objectief en onafhankelijk kan handelen. Dit kan een goed getrainde interne collega zijn, of een externe professional.
Lees hier meer over een vertrouwenspersoon.
3. Een duidelijke klachtenprocedure
Als preventie en opvang niet voldoende blijken, moet er een duidelijke, formele route zijn. Een professionele klachtenprocedure (en eventueel een onafhankelijke klachtencommissie) waarborgt dat formele meldingen van ongewenst gedrag zorgvuldig, objectief en binnen een vaste termijn worden onderzocht.
Wat zijn de risico’s als je niet op tijd voorbereid bent?
Voldoe je na 1 juli 2026 niet aan de eisen rondom de gedragscode en de vertrouwenspersoon? Dan riskeer je stevige sancties en boetes vanuit de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Daarnaast sta je juridisch met 1-0 achter bij escalaties, schadeclaims of arbeidsconflicten rondom werkstress en grensoverschrijdend gedrag. En minstens zo belangrijk: het ontbreken van goede afspraken leidt vrijwel altijd tot imagoschade, onrust en onnodig ziekteverzuim.
Wat kun je nu al doen?
Met nog maar een paar maanden te gaan tot de wettelijke deadline, is er geen tijd om te verliezen. Een goed PSA-beleid met alle benodigde onderdelen die net benoemd zijn, zet je namelijk niet zomaar op.
Wij raden je daarom aan om de onderstaande twee acties te ondernemen:
- Test je huidige beleid: Gebruik onze gratis PSA quick scan om binnen twee minuten te ontdekken of jouw huidige protocollen en documentatie al voldoen aan de nieuwe wetgeving.
- Doe een nulmeting: Weet je eigenlijk wel hoe het écht gesteld is met de sociale veiligheid en werkdruk in jouw organisatie? Met een objectief PSA-onderzoek haal je de werkelijke bedrijfscultuur naar boven. Dit vormt de perfecte basis voor jouw nieuwe maatwerk gedragscode.
Neem de controle over de vitaliteit op de werkvloer en zorg dat je op tijd klaar bent voor de Arbowet van 2026. Wij denken graag met je mee!