Onregelmatige werktijden zijn in veel organisaties niet weg te denken. Sommige functies zoals in de zorg, beveiliging of logistiek moeten simpelweg dag en nacht doorgaan. Echter, werken tegen de biologische klok in vraagt veel van het aanpassingsvermogen van je personeel.
Bij Vital Solutions zien we dat onregelmatige roosters zonder de juiste ondersteuning leiden tot een hoger verzuim en verminderde alertheid. In deze blog bespreken we de impact van wisselende diensten en hoe je als HR-professional of leidinggevende de duurzame inzetbaarheid waarborgt.
Waarom onregelmatig werk een risico is voor de duurzame inzetbaarheid
Onregelmatig werken betekent dat medewerkers werken op tijden die afwijken van het vaste dagritme. Uit cijfers van het CBS blijkt dat bijna 40% van de beroepsbevolking hiermee te maken heeft. Hoewel dit vaak onvermijdelijk is, heeft het een grote impact op de biologische klok.
Wanneer het natuurlijke ritme constant wordt verstoord, ontstaan er fysieke en mentale risico’s. Voor de organisatie vertaalt dit zich direct in een lagere productiviteit en een verhoogde kans op fouten op de werkvloer.
Belangrijke gezondheidsrisico’s:
- Slaapstoornissen: Moeite met in- en doorslapen overdag.
- Chronische ziekten: Een hoger risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2.
- Mentale druk: Verhoogde gevoeligheid voor stress en burn-out.
- Sociale impact: Stress door een verstoorde balans met het gezinsleven of privéplannen.
De voor- en nadelen van een onregelmatig rooster voor werkgever en werknemer
Het is belangrijk om goed te kijken naar de nadelen en voordelen van onregelmatige diensten, voor zowel de werknemer als de werkgever.
| Perspectief | Voordelen | Nadelen |
| Medewerker | Roostertoeslagen (hoger uurloon) en flexibiliteit overdag. | Verstoring van slaapritme en herstel, minder sociale cohesie. |
| Organisatie | 24/7 productie of dienstverlening mogelijk. | Grotere kans op stress, fouten en verzuim. |
Voor HR ligt hier de kans om van onregelmatig werk een duurzaam onderdeel van het werkbeleid te maken, met aandacht voor herstel en autonomie.
Geef medewerkers de regie: het belang van bespreekbaarheid
Onregelmatig werk is maatwerk; wat voor de één prima werkt, is voor de ander niet goed vol te houden. Een gezonde organisatie heeft een open cultuur waarin medewerkers durven aan te geven wanneer ze zeggen: “Ik kan niet meer tegen onregelmatig werken”.
Natuurlijk wil en kan niet elke medewerker stoppen met onregelmatig werk. Als werkgever kun je echter medewerkers wel ondersteunen om het werken met wisselende diensten makkelijker te maken.
Denk hierbij aan:
- Zelfroosteren of ruilsystemen: hiermee geef je meer vrijheid aan de medewerker, bijvoorbeeld om zelf de gewenste ploegendiensten te kiezen.
- Bioritmisch roosteren: hierbij wordt rekening gehouden met het natuurlijke ritme van medewerkers
- Coaching, rustbeleid of zelfroosteren: investeren in herstel en slaapondersteuning loont op de lange termijn.
Belastbaarheid meten: wanneer is het rooster nog gezond?
Als leidinggevende kun je het gesprek aangaan, maar hoe weet je objectief of de grens is bereikt? Zeker bij onregelmatige diensten, waarbij teams elkaar minder zien, blijven signalen van uitputting vaak verborgen. Het meten van de belastbaarheid is dan de enige manier om verzuim écht voor te zijn.
Verzuimexpert van Vital Solutions aan het woord: In sectoren met onregelmatige diensten zien we dat medewerkers vaak over een grote dosis doorzettingsvermogen beschikken. De vermoeidheid die bij dit werk hoort, wordt daardoor vaak als ‘normaal’ beschouwd, waardoor signalen van overbelasting pas laat worden opgemerkt. Met een PMO bieden we een rustmoment en een objectieve check. Het helpt medewerkers inzien hoe ze hun eigen batterij weer kunnen opladen en geeft de werkgever de inzichten om het rooster waar nodig te optimaliseren. Zo houden we het werk samen gezond en behapbaar, ook op de lange termijn.
Benieuwd hoe wij die belastbaarheid meten? Lees hier alles over onze PMO
Hoe een PMO helpt om grip te houden
Een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) helpt een werkgever inzicht te krijgen in de gezondheid en belastbaarheid van medewerkers. Dit kan extra belangrijk zijn bij medewerkers met onregelmatige diensten.
Wat levert dit op voor de organisatie?
Het geeft je als werkgever de feiten in handen om het gesprek aan te gaan. Je ziet namelijk precies waar de risico’s binnen je teams liggen. Denk aan:
- Duidelijk inzicht in de fysieke en mentale fitheid van de afdelingen.
- Signalen van vermoeidheid of stress herkennen voordat het verzuim wordt.
- De juiste informatie om een verstandig beleid te maken rondom duurzame inzetbaarheid.
Wat heeft de medewerker eraan?
Voor de medewerker is het PMO een moment van persoonlijke aandacht. Ze krijgen adviezen waar ze in de praktijk echt iets aan hebben:
- Persoonlijk leefstijladvies dat past bij hun specifieke werkrooster.
- Praktische tips om bijvoorbeeld beter te slapen na een nachtdienst.
- Handvatten om zelf de regie te houden over hun energie en gezondheid.
Van inzicht naar een vitale werkvloer met een PMO van Vital Solutions
Alleen een onderzoek doen is niet genoeg. Het gaat erom wat je daarna met die kennis doet. Vital Solutions helpt je om de uitslagen te vertalen naar een plan dat echt werkt op de werkvloer. Zo wordt het onderzoek geen verplicht ‘vinkje’ voor de Arbowet, maar een investering die zichzelf terugverdient.
Wil je eens sparren over de mogelijkheden voor jouw organisatie? Neem contact met ons op om de mogelijkheden voor een PMO voor jouw organisatie te bespreken.
